Świadczenia rodzinne w Czechach

Pod pojęciem świadczeń rodzinnych rozumie się świadczenia otrzymywane przez rodziny do momentu, w którym dzieci mogą same zapewnić swe utrzymanie (np. zasiłek rodzinny) oraz świadczenia przyznawane w pierwszych latach życia dziecka (np. zasiłek rodzicielski), jeżeli jedno z rodziców ze względu na opiekę nad dzieckiem nie jest w pełni aktywne zawodowo.

W którym kraju otrzymam świadczenia rodzinne?

Co do zasady świadczenia otrzymuje się w pierwszej kolejności w kraju zatrudnienia. Obowiązuje to na przykład wtedy, gdy jako rodzice mieszkacie i pracujecie w różnych krajach UE lub gdy pracuje tylko jeden rodzic, a rodzina z dzieckiem mieszka w innym kraju członkowskim.

Jeżeli obydwoje rodzice pracują w różnych krajach członkowskich UE, świadczenie przysługuje w pierwszej kolejności w tym z krajów zatrudnienia, który równocześnie jest krajem zamieszkania dziecka. Ważne jest, że drugie państwo może być zobowiązane do świadczenia w drugiej kolejności. W tym przypadku drugi kraj byłby zobowiązany do wypłaty różnicy, jeśli odpowiednie świadczenie jest tam wyższe, np. różnica między zasiłkiem rodzinnym w Polsce i Niemczech w przypadku pracownika transgranicznego z Niemiec, który pracuje w Polsce.

Świadczenia rodzinne w Czechach

Jakie są warunki otrzymywania zasiłku rodzinnego?

Prawo do zasiłku rodzinnego ogranicza się do dzieci pozostających na utrzymaniu, mieszkających w rodzinach, których główny dochód wynosi poniżej 2,4-krotności minimum egzystencji dla rodziny. Za rodziny uważa się w tym kontekście wspólnoty życiowe rodziców i dzieci pozostających na utrzymaniu, mieszkających we wspólnym gospodarstwie domowym. Zasiłek można pobierać do końca obowiązku szkolnego (generalnie 15 lat). Okres ten przedłuża się do wieku 26 lat w przypadku kontynuowania nauki lub kształcenia zawodowego lub jeżeli dziecko z ważnych przyczyn zdrowotnych nie może być czynne zawodowo lub kształcić się.

Ile wynosi zasiłek rodzinny?

Zasiłek rodzinny jest świadczeniem zależnym od dochodu z ustalonymi kwotami miesięcznymi, w zależności od wieku dziecka:

  • 500 CZK za dzieci poniżej 6 lat,
  • 610 CZK za dzieci w wieku od 6 do 15 lat,
  • 700 CZK za dzieci w wieku od 15 do 26 lat.

Jakie są warunki otrzymywania zasiłku rodzicielskiego?

Osoby ze stałym miejscem zamieszkania w Czechach, obywatele UE oraz inne osoby wymienione w skonsolidowanej Ustawie o państwowym wsparciu socjalnym nr 117/1995 Slg. Jednemu z rodziców przysługuje zasiłek rodzicielski, jeżeli podczas całego miesiąca kalendarzowego osobiście i całodziennie opiekuje się najmłodszym dzieckiem w rodzinie. Inne przykładowe warunki: dziecko tylko na ograniczony okres czasu może zostać umieszczone w placówce. Pobierający świadczenie może tylko w pewnym zakresie wykonywać pracę zarobkową, jeżeli opieka nad dzieckiem zapewniona jest przez inną dorosłą osobę.

Ile wynosi zasiłek rodzicielski?

Zasiłek rodzicielski co do zasady można pobierać do ukończenia 4. roku życia dziecka, przy czym łączna suma na dziecko ograniczona jest kwotą 220.000 CZK. Do ustalenia przysługującego wymiaru zasiłku rodzicielskiego przyjmuje się wysokość dziennej podstawy wymiaru (DPW) do ustalania wymiaru zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku chorobowego w przypadku przysposobienia dziecka zgodnie z Ustawą o ubezpieczeniu chorobowym. Podstawa wymiaru (PW) wynosi 30-krotność DPW i zależy od średniego wynagrodzenia brutto w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Górna granica zasiłku rodzicielskiego wynosi 11.500 CZK miesięcznie. Co do zasady istnieją następujące możliwości:

  • Możliwość wyboru do wysokości 11.500 CZK miesięcznie, jeżeli co najmniej jeden z rodziców spełnia kryterium, że 70 % jego podstawy wymiaru wynosi ponad 7.600 CZK. Jeżeli dotyczy to obojga rodziców, zakłada się wyższą podstawę wymiaru. Wybrana wysokość zasiłku rodzicielskiego nie może przekraczać 70 % podstawy wymiaru.

  • Możliwość wyboru do wysokości 7.600 CZK miesięcznie, jeżeli co najmniej jeden z rodziców spełnia kryterium, że 70 % jego podstawy wymiaru nie przekracza kwoty 7.600 CZK, lub jeżeli w dniu urodzenia najmłodszego dziecka nie można ustalić dziennej podstawy wymiaru tylko dlatego, ponieważ w okresie pobierania zasiłku rodzicielskiego za urodzone wcześniej dziecko upłynął okres przysługiwania zasiłku macierzyńskiego, a prawo do zasiłku rodzicielskiego za najmłodsze dziecko powstaje bezpośrednio po prawie do zasiłku rodzinnego za starsze dziecko. Również tutaj obowiązuje zasada, że przyjmuje się wyższą podstawę wymiaru.

  • Jeżeli dla żadnego z rodziców nie można ustalić dziennej podstawy wymiaru zgodnie z Ustawą o ubezpieczeniu chorobowym (np. z powodu dłuższego bezrobocia), zasiłek rodzicielski do ukończenia przez dziecko 9. miesiąca wynosi 7.600 CZK a następnie do ukończenia 4. roku życia 3.800 CZK.

Jeżeli zmieni się sytuacja rodziców, można w określonych ramach zmienić wzgl. dostosować tryb pobierania zasiłku. Poza tym dzieci powyżej 2 lat mogą również w przypadku pobierania zasiłku rodzicielskiego bez ograniczeń uczęszczać do placówki dziennego pobytu dzieci, w przypadku dzieci poniżej 2 lat jest to dopuszczalne przez maksymalnie 46 godzin w miesiącu. Jeżeli w rodzinie urodzi się kolejne dziecko, to prawo do zasiłku rodzicielskiego za starsze dziecko wygasa również wówczas, gdy za nowo narodzone dziecko zaraz po jego urodzeniu przysługuje zasiłek w tej samej wysokości, jak dotychczas za starsze dziecko.

Od 2017 r. ma istnieć możliwość elastyczniejszego pobierania zasiłku rodzicielskiego. Jednak uchwalenie przedłożonego projektu ustawy przeciąga się, w związku z czym zmiany nie będą obowiązywały jak pierwotnie planowano od dnia 1 stycznia. Obecna górna granica w wys. 11.500 CZK miesięcznie miała zostać zniesiona. Umożliwione miało zostać pobieranie zasiłku rodzicielskiego w przypadkach, w których 70 % podstawy wymiaru danego rodzica przekracza kwotę 7.600 CZK, do wysokości 70 % podstawy wymiaru (2017 r.: maks. 34.470 CZK miesięcznie). W innych przypadkach istnieć ma możliwość wybrania zasiłku rodzicielskiego w maks. wysokości 7.600 CZK miesięcznie. Tym samym łączna kwota zasiłku rodzicielskiego w wys. 220.000 CZK będzie mogła być wykorzystana w ciągu krótszego okresu czasu niż dotychczas. Poza tym zniesiona ma zostać także regulacja dotycząca dzieci poniżej dwóch lat, zgodnie z którą mogą spędzać w żłobku maksymalnie 46 godzin w miesiącu.

Czy przysługuje mi becikowe?

Becikowe to jednorazowe świadczenie dla rodzin z niskimi dochodami. Przysługuje ono kobiecie, która urodziła pierwsze lub drugie żywe dziecko, lub osobie, która przysposobiła dziecko do pierwszego roku życia, jeżeli dochód rodziny (bez zasiłku rodzicielskiego i rodzinnego) w kwartale poprzedzającym kwartał, w którym dziecko się urodziło lub zostało przysposobione, wynosił mniej niż 2,7-krotność minimalnego zapotrzebowania rodziny. Świadczenie to wynosi 13 000 CZK za pierwsze oraz 10 000 CZK za drugie dziecko.