Zabezpieczenie społeczne

Zabezpieczenie społeczne w Niemczech, w Polsce i w Czechach

Przy podejmowaniu pracy w sąsiednim kraju powstaje wiele pytań. Na temat ubezpieczenia zdrowotnego, zasiłku rodzinnego, ubezpieczenia emerytalno-rentowego czy ubezpieczenia wypadkowego. Dotyczy to w szczególności pracowników przygranicznych, mieszkających w jednym kraju i pracujących w drugim. Gdzie opłacam moje składki ubezpieczeniowe? W którym kraju mogę pójść do lekarza, kiedy zachoruję? Jakie świadczenia otrzymam ja i moja rodzina w miejscu zamieszkania? Są to typowe kwestie zabezpieczenia społecznego i ważne jest te prawa znać i je egzekwować. Na tej stronie w sposób krótki i konkretny odpowiadamy na najważniejsze pytania.

Kim jest pracownik przygraniczny?

Pracownik przygraniczny to osoba wykonująca pracę najemną lub na własny rachunek w Państwie Członkowskim, która zamieszkuje na terytorium innego Państwa Członkowskiego, gdzie co do zasady powraca każdego dnia lub co najmniej raz w tygodniu (rozp. (WE) nr 883/2004). Niniejsza publikacja dotyczy tylko pracowników, a nie osób pracujących na własny rachunek.

Uwaga: Oprócz tej definicji pracownika przygranicznego istnieje definicja z prawa podatkowego, zapisana w kilku umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania lub regulacjach specjalnych, według których pracownicy przygraniczni pod pewnymi warunkami podlegają obowiązkowi podatkowemu w kraju zamieszkania. Jednak w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania między Niemcami a Polską i Czechami nie ma takich szczególnych regulacji.

Gdzie ubezpieczeni są pracownicy przygraniczni?

Zasadniczo pracownicy transgraniczni ubezpieczeni są w kraju, w którym pracują. Również w razie krótkoterminowych pobytów w celu świadczenia pracy jest więc konieczne przystąpienie do systemu ubezpieczeń społecznych kraju zatrudniającego. Składki do systemów zabezpieczenia społecznego opłaca się więc w miejscu pracy.

Ze świadczeń można częściowo korzystać również w miejscu zamieszkania. O szczegółach dowiesz się w poniższych punktach.

Generalnie zgodnie z regułami wspólnotowymi UE obowiązuje zasada, że pracownicy transgraniczni w sprawach zabezpieczenia społecznego nie mogą być traktowani gorzej niż pracownicy, którzy mieszkają i pracują w tym samym kraju.

UWAGA: Komisja Europejska przedłożyła propozycję zmian w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Obecnie jest ona konsultowana. Wyżej wymienione zasadnicze reguły będą nadal obowiązywać. W trakcie 2018 r. mogą jednak nastąpić zmiany dot. szczegółów.

Dotyczy to w szczególności ubezpieczenia na wypadek bezrobocia. Zaproponowano dwie zmiany, które jednak są jeszcze przedmiotem negocjacji.

Pobyt za granicą w celu poszukiwania pracy w trakcie pobierania świadczenia: ma zostać przedłużony z trzech do sześciu miesięcy. Na wniosek możliwe jest też przedłużenie.

Wypłata zasiłku dla bezrobotnych: W przypadku bezrobocia pracowników przygranicznych obecnie odpowiedzialny w sprawach wypłaty świadczeń dla bezrobotnych jest urząd pracy w miejscu zamieszkania.

W przyszłości to urząd pracy w ostatnim miejscu zatrudnienia, czyli w miejscu, w którym opłacane były składki, ma wypłacać zasiłek dla bezrobotnych, ale tylko wówczas, gdy pracownik przygraniczny pracował tam co najmniej 12 miesięcy. W przypadku krótszego okresu właściwy będzie nadal urząd pracy w miejscu zamieszkania.

O zmianach będziemy informować na tej stronie.

 

Z czego składa się zabezpieczenie społeczne w Czechach?

Podstawowe zasady

Obowiązkowy system ubezpieczeń społecznych dla pracowników. Możliwe jest dobrowolne ubezpieczenie dla prowadzących działalność gospodarczą.

Uwaga: Do ubezpieczenia społecznego należy w Czechach (oficjalnie tylko) ubezpieczenie emerytalno-rentowe i chorobowe. Składki na państwową politykę zatrudnienia (ubezpieczenie na wypadek bezrobocia) opłaca się łącznie ze składkami na ubezpieczenie społeczne. Ustawowego ubezpieczenia zdrowotnego oficjalnie nie zalicza się w Czechach do ubezpieczenia społecznego.

Ubezpieczenie społeczne

Pracownicy

Pracodawcy

Ubezpieczenie emerytalno-rentowe

6,5 %

21,5 %

Ubezpieczenie chorobowe

0,0 %

2,3 %

Składka na państwową politykę zatrudnienia

(ubezpieczenie na wypadek bezrobocia)

0,0 %

1,2 %

Ubezpieczenie zdrowotne

4,5 %

9,0 %

Jak czytać tabelę: Składka odprowadzana na ubezpieczenie zdrowotne wynosi dla pracownika 4,5 % a dla pracodawcy 9,0 % (tzn. łącznie 13,5 %) wynagrodzenia brutto.

Dalsze uwagi:

  • Maksymalna granica wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne (w ścisłym znaczeniu, czyli ubezpieczenie emerytalno-rentowe, chorobowe i na wypadek bezrobocia) wynosi 48-krotność średniej płacy (2018 r.: 1.438.992 CZK).
  • Maksymalna granica wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne została zniesiona. Czyli składki odprowadzane są zawsze od łącznych uzyskiwanych dochodów.
  • Dla pracowników zatrudnionych w niewielkim wymiarze, których uzgodnione lub faktycznie osiągnięte wynagrodzenie w danym miesiącu kalendarzowym wynosi mniej niż 2.500 CZK, oraz których obowiązują tzw. porozumienia prawa pracy o świadczenie pracy z wynagrodzeniem do rozliczenia w danym miesiącu kalendarzowym w maks. wysokości 10.000 CZK obowiązuje wyjątek od obowiązku ubezpieczenia chorobowego.