Matki i rodzice w Czechach

Jak jest uregulowana ochrona macierzyństwa i urlop rodzicielski?

Urlop macierzyński – przysługuje matce w wymiarze 28 tygodni, w przypadku urodzin mnogich 37 tygodni. Również matce, która przysposobiła dziecko należy przyznać urlop macierzyński na okres 22 tygodni od przejęcia dziecka, w przypadku kliku dzieci na 31 tygodni, maksymalnie jednak do ukończenia pierwszego roku życia dziecka.

Urlop wychowawczy – przyznawany jest na wniosek matki po zakończeniu urlopu macierzyńskiego lub ojcu od momentu urodzin na wnioskowany okres, jednak maksymalnie do osiągnięcia przez dziecko trzeciego roku życia. W przypadku przysposobienia dziecka również przyznawany jest urlop wychowawczy maksymalnie do osiągnięcia przez dziecko trzeciego roku życia. W przypadku przysposobienia dziecka po osiągnięciu wieku 3 lat, ale przed ukończeniem 7. roku życia, przysługuje ustawowe prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze 22 tygodni.

Zasiłek macierzyńskiotrzymują pracownicy i osoby im równoprawne. Wypłacany jest w trakcie urlopu macierzyńskiego. Okres pobierania zasiłku zaczyna się z reguły na 6, jednak najwcześniej na 8 tygodni przed osiągnięciem terminu rozwiązania i trwa łącznie:

  • 28 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka,
  • 37 tygodni w przypadku urodzin mnogich,
  • 14 tygodni w przypadku urodzenia martwego dziecka lub jeżeli matka oddaje dziecko do rodziny zastępczej,
  • 22 tygodni od przysposobienia dziecka dla rodziców zastępczych, a w przypadku kilku dzieci 31 tygodni, jednak maksymalnie do osiągnięcia przez dziecko wieku 7 lat i 31 tygodni.

Ustawowa dalsza wypłata wynagrodzenia przez pracodawcę nie obowiązuje w takich przypadkach.

Prawo do zasiłku macierzyńskiego: Kobieta od 7. tygodnia od urodzenia oraz rodzice zastępczy, ew. też mężczyzna, muszą w ostatnich dwóch latach przed rozwiązaniem (wzgl. przysposobieniem dziecka) być objęci ubezpieczeniem chorobowym przez co najmniej 270 dni kalendarzowych, również w chwili pobierania świadczenia. Dla kobiet, których ubezpieczenie chorobowe wygaśnie w trakcie ciąży, obowiązuje okres ochronny dla utrzymania prawa do zasiłku macierzyńskiego, który trwa zasadniczo do 180 dni kalendarzowych, przy czym nie może przekroczyć czasu trwania ostatniego ubezpieczenia chorobowego. Ustawa umożliwia naprzemienną opiekę i wychowanie dziecka wzgl. dzieci przez matkę i jej męża wzgl. ojca dziecka na podstawie pisemnego porozumienia. Pierwsza zmiana możliwa jest od 7. tygodnia po rozwiązaniu, częstotliwość kolejnych zmian nie jest ograniczona. Ważne przy tym jest jedynie to, aby obydwoje rodzice lub małżonkowie mieli odpowiednie prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego.

Wysokość zasiłku macierzyńskiego wynosi 70 % dziennej podstawy wymiaru. Dzienną podstawę wymiaru oblicza się od dochodu brutto na dzień kalendarzowy, z następującym ograniczeniem:

  • dochód do 825 CZK (2012: 942 CZK) zalicza się w 100 %;
  • dochód wykraczający powyżej 942 CZK, ale wynoszący mniej niż 1.412 CZK zalicza się dodatkowo w wysokości 60 %;
  • a dochód między 1.412 CZK a 2.824 CZK zalicza się w wysokości 30 %.
  • Część dochodu powyżej 2.824 CZK za dzień kalendarzowy pozostaje nieuwzględniona.

Prawo do wyrównania utraty wynagrodzenia w przypadku ciąży i macierzyństwa mają pracownice, które z powodu ciąży, macierzyństwa lub karmienia piersią musiały być przeniesione na inne stanowisko lub do innej pracy (z powodów ochrony macierzyństwa) i przez to bez własnej winy doznały utraty dochodów.

Wyrównanie utraty wynagrodzenia w przypadku ciąży i macierzyństwa wypłacane jest ciężarnym za dni kalendarzowe, w których zostały przeniesione do innej pracy, najwcześniej jednak od początku 6. tygodnia przed oczekiwanym terminem rozwiązania. W pewnych zdefiniowanych przypadkach wyrównanie utraty wynagrodzenia wypłacane jest też matkom po rozwiązaniu, najpóźniej jednak do końca 9. miesiąca po rozwiązaniu, jeżeli (z powodów ochrony macierzyństwa) musiały zostać przeniesione na inne stanowisko pracy. Wysokość wyrównania utraty wynagrodzenia mierzy się jako różnicę między dzienną podstawą wymiaru w momencie przeniesienia na inne stanowisko pracy a średnią wartością naliczanego dochodu na dzień kalendarzowy w poszczególnych dniach kalendarzowych po przeniesieniu.

Dodatkowo na 2017 r. zaplanowano wprowadzenie tzw. zasiłku ojcowskiego. Zasiłek ten w wysokości zasiłku macierzyńskiego przysługiwać ma ojcom w ciągu pierwszych 6 tygodni po urodzeniu dziecka na łącznie 7 dni kalendarzowych z rzędu.