Zabezpieczenie społeczne

Zabezpieczenie społeczne w Niemczech, w Polsce i w Czechach

Przy podejmowaniu pracy w sąsiednim kraju powstaje wiele pytań. Na temat ubezpieczenia zdrowotnego, zasiłku rodzinnego, ubezpieczenia emerytalno-rentowego czy ubezpieczenia wypadkowego. Dotyczy to w szczególności pracowników przygranicznych, mieszkających w jednym kraju i pracujących w drugim. Gdzie opłacam moje składki ubezpieczeniowe? W którym kraju mogę pójść do lekarza, kiedy zachoruję? Jakie świadczenia otrzymam ja i moja rodzina w miejscu zamieszkania? Są to typowe kwestie zabezpieczenia społecznego i ważne jest te prawa znać i je egzekwować. Na tej stronie w sposób krótki i konkretny odpowiadamy na najważniejsze pytania.

Kim jest pracownik przygraniczny?

Pracownik przygraniczny to osoba wykonująca pracę najemną lub na własny rachunek w Państwie Członkowskim, która zamieszkuje na terytorium innego Państwa Członkowskiego, gdzie co do zasady powraca każdego dnia lub co najmniej raz w tygodniu (rozp. (WE) nr 883/2004). Niniejsza publikacja dotyczy tylko pracowników, a nie osób pracujących na własny rachunek.

Uwaga: Oprócz tej definicji pracownika przygranicznego istnieje definicja z prawa podatkowego, zapisana w kilku umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania lub regulacjach specjalnych, według których pracownicy przygraniczni pod pewnymi warunkami podlegają obowiązkowi podatkowemu w kraju zamieszkania. Jednak w umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania między Niemcami a Polską i Czechami nie ma takich szczególnych regulacji.

Gdzie ubezpieczeni są pracownicy przygraniczni?

Zasadniczo pracownicy transgraniczni ubezpieczeni są w kraju, w którym pracują. Również w razie krótkoterminowych pobytów w celu świadczenia pracy jest więc konieczne przystąpienie do systemu ubezpieczeń społecznych kraju zatrudniającego. Składki do systemów zabezpieczenia społecznego opłaca się więc w miejscu pracy.

Ze świadczeń można częściowo korzystać również w miejscu zamieszkania. O szczegółach dowiesz się w poniższych punktach.

Generalnie zgodnie z regułami wspólnotowymi UE obowiązuje zasada, że pracownicy transgraniczni w sprawach zabezpieczenia społecznego nie mogą być traktowani gorzej niż pracownicy, którzy mieszkają i pracują w tym samym kraju.

UWAGA: Komisja Europejska przedłożyła propozycję zmian w koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Obecnie jest ona konsultowana. Wyżej wymienione zasadnicze reguły będą nadal obowiązywać. W trakcie 2018 r. mogą jednak nastąpić zmiany dot. szczegółów.

Dotyczy to w szczególności ubezpieczenia na wypadek bezrobocia. Zaproponowano dwie zmiany, które jednak są jeszcze przedmiotem negocjacji.

Pobyt za granicą w celu poszukiwania pracy w trakcie pobierania świadczenia: ma zostać przedłużony z trzech do sześciu miesięcy. Na wniosek możliwe jest też przedłużenie.

Wypłata zasiłku dla bezrobotnych: W przypadku bezrobocia pracowników przygranicznych obecnie odpowiedzialny w sprawach wypłaty świadczeń dla bezrobotnych jest urząd pracy w miejscu zamieszkania.

W przyszłości to urząd pracy w ostatnim miejscu zatrudnienia, czyli w miejscu, w którym opłacane były składki, ma wypłacać zasiłek dla bezrobotnych, ale tylko wówczas, gdy pracownik przygraniczny pracował tam co najmniej 12 miesięcy. W przypadku krótszego okresu właściwy będzie nadal urząd pracy w miejscu zamieszkania.

O zmianach będziemy informować na tej stronie.

Co należy do zabezpieczenia społecznego w Niemczech?

Podstawowe zasady

Zasadniczo wobec pracowników istnieje obowiązek ubezpieczeniowy. Pod pewnymi warunkami jest możliwe dobrowolne ubezpieczenie lub współubezpieczenie członków rodziny w przypadku osób, które nie podlegają obowiązkowi ubezpieczeniowemu. Składki na ubezpieczenie społeczne są opłacane wspólnie przez pracowników i pracodawców.

Ubezpieczenie społeczne

Pracownicy

Pracodawcy

Ubezpieczenie na wypadek bezrobocia

1,500 %

1,500 %

Ubezpieczenie zdrowotne

7,300 %

7,300 %

Ubezpieczenie pielęgnacyjne

1,275 %

1,275 %

- Bezdzietni powyżej 23. roku życia

1,525 %

1,275 %

- Ubezpieczenie pielęgnacyjne Saksoni

1,775 %

0,775 %

- Bezdzietni powyżej 23. roku życia Saksonia

2,025 %

0,775 %

Ubezpieczenie emerytalne

9,300 %

9,300 %

Jak czytać tabelę: Składka odprowadzana na ubezpieczenie na wypadek bezrobocia wynosi dla pracodawcy i pracownika po 1,5% wynagrodzenia brutto.

Ubezpieczenie wypadkowe: Opłacane jest wyłącznie przez pracodawcę. Wysokość zależna jest od klasy zagrożenia.

Dalsze uwagi:

  • Niektóre kasy chorych pobierają od ubezpieczonych składki dodatkowe.
  • Jeżeli roczny dochód brutto przekracza tak zwaną górną granicę podstawy wymiaru składki, to składkę oblicza się na podstawie górnej granicy podstawy wymiaru składki. Ubezpieczenie na wypadek bezrobocia i powszechne ubezpieczenie emerytalne w 2018 r.: 78.000 euro (zachód) i 69.600 euro (wschód), ubezpieczenie zdrowotne i pielęgnacyjne 53.100 euro rocznego dochodu brutto.
  • Od rocznego dochodu brutto w wysokości 59.400 euro nie ma obowiązku ubezpieczenia w publicznej kasie chorych i kasie pielęgnacyjnej. Wówczas możliwe jest dobrowolne ubezpieczenie w publicznej kasie chorych lub przejście do prywatnego ubezpieczenia zdrowotnego.

UWAGA: W przypadku przejścia należy uwzględnić, że europejskie regulacje dot. koordynacji obowiązują dla publicznych, ale niekoniecznie dla prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych i że powstać mogą dodatkowe koszty np. współubezpieczenia członków rodziny.

Uwaga na minipracę/Minijob

Przy wykonywaniu minipracy (do 450 euro) w Niemczech nie korzystasz z ochrony ubezpieczenia zdrowotnego, pielęgnacyjnego i na wypadek bezrobocia. Nabywasz tylko niewielkie uprawnienia z tytułu ubezpieczenia emerytalnego. Tym samym nie przysługują ci świadczenia! Dowiedz się w swoim zakładzie ubezpieczeń, jakie konsekwencje ma podjęcie minipracy w Niemczech i który kraj odpowiada w tym przypadku za ubezpieczenia.